Yazın yüksek maliyetler yüzünden evine kapanan vatandaşı sonbaharda elektrik ve doğal gaz başta olmak üzere dev zam dalgası bekliyor. Yıl sonu enflasyonunun %40’ı aşacağını belirten Mehmet Bülent Deniz, 4.3 milyon kişinin takibe düştüğünü açıkladı.
Vatandaş yüksek enflasyon ve ulaşım zamları nedeniyle bu yaz evine kapanırken, sonbaharda elektrik, doğal gaz ve tüm kalemlerde yeni zam dalgası kapıda. Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz, resmi enflasyon hedeflerinin aksine saha hesaplamalarının yıl sonunda yüzde 40’ı aşacağını ve 4.3 milyondan fazla kişinin borç nedeniyle yasal takipte olduğunu belirterek, “Ekonomi gerçekten alarm veriyor” uyarısında bulundu.
YAZIN EVE KAPANAN VATANDAŞI SONBAHARDA DAHA BÜYÜK ZAMLAR BEKLİYOR
Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz ile tüketicinin mevcut durumu ve beklenen ekonomik gelişmeler üzerine yapılan görüşmede, halkın alım gücündeki gerileme ve yaklaşan zam dalgası öne çıktı.
Nefes’ten Şehriban Kıraç’a konuşan Deniz; eylül, ekim ve kasım aylarında elektrik ve doğal gaz başta olmak üzere iğneden ipliğe her kalemde yeni fiyat artışlarının yaşanacağını belirterek emeklinin, işçinin ve memurun mutsuz olduğunu, ekonominin alarm verdiğini ifade etti.
Tüketici güven endeksinin 2018 yılından bu yana kötümser seyrettiğini ve enflasyon ile güven endeksinin kesişmediğini vurgulayan Deniz, şu değerlendirmelerde bulundu:
“Enflasyon düşmüyor güven endeksi de yükselmiyor. En çok bunu dikkate alıyoruz. Tüketici güveni halkın üç ile 6 ay arasındaki harcama, tasarruf yapma eğilimini gösteriyor. Endeks 100’ün üzerine çıkmadığı için kötümser bir tablo var. Tüketici güveninin karamsar olması vatandaşın gelecek dönemde beyaz ve kahverengi eşya ev araba almayacağının göstergesi. Aslında yaz ayları Türkiye için bir miktar rahat aylardır. Yaz dönemi insanların memleketine gitmeyi başardıkları, dönerken kısmen daha ucuz erzak aldıkları dönem olarak bilinir. Ama bu yaz o da yok. İnsanlar yüksek fiyatlar ulaşım maliyetleri ve para bulamadıkları için memleketlerine gidemedi. İstanbul’daki son ulaşım zamları da dar gelirliyi emekliyi büsbütün eve kapattı. Minibüse indi bindi ücreti inanılmaz boyuta geldi.”
RESMİ HEDEFLER YÜZDE 30’UN ÜZERİNDE, SAHADA HESAP YÜZDE 40’I AŞIYOR
Ekonomik tablonun resmi verilerde dahi sıkıntılı seyrettiğini aktaran Mehmet Bülent Deniz, yapılan piyasa takiplerine ilişkin rakamları açıkladı:
“Resmi rakamlara göre bile enflasyon yıl sonunda yüzde 30’un üzerinde kalacak. Sonbahar zam ayıdır. Elektrik, enerji fiyatlarının artacağı dönemdir. Bizim yaptığımız hesaplamalara göre yıl sonu enflasyonu yüzde 40’ı aşacak. Bu çok kötü bir şey. Tüketici bunu hissediyor. Bizim yaptığımız market endeksi her ay yüzde 2.5-3 artıyor. Fiyatı düşen bir şey yok. Sıkıntılı bir ekonomik tablo var. Hukuka güven çok azaldı. Bu tüketicinin hak arama mücadelesinde cesaretini de kırıyor. Eskiden insanlar sokağa çıkıp bir şeyler talep ederdi, şimdi sokağa çıkma motivasyonu tamamen ortadan kalktı. Bu durum hukuki güvenceyle yakından ilgili. Şu anda tüketici çok sessiz bir şekilde bekliyor, sandığı, seçimi bekliyor.”
MUTSUZLUK BEYAZ YAKALILAR VE SERBEST MESLEK SAHİPLERİNE DE SIÇRADI
Toplumun tüm kesimlerinde mutsuzluğun hakim olduğunu söyleyen Deniz, krizin derinleşme boyutunu şu sözlerle aktardı:
“Tüketici çok mutsuz. Emekli mutsuz, beyaz yakalı mutsuz, mavi yakalı zaten mutsuz. Bu mutsuzluk beyaz yakalılara geldiğine göre ekonomi gerçekten alarm veriyor demektir. Şu anda serbest meslek sahibi avukat, doktor ekonomik durumdan, gelirinden çok şikayetçi. Kazanamamaya başladılar, pahalılık nedeniyle para yetiştiremiyorlar.”
Sözde lüks tüketim algısı ve vatandaşın temel ihtiyaçlarına erişimi konusundaki çelişkiye dikkat çeken Deniz, şöyle devam etti:
“Borçlanabilen tüketici, kredibilitesi kaldıysa bankadan kredi alıp ayakta kalmaya çalışacak. Vatandaşın zaruri harcamalarını yapamaz duruma gelmesine izin vermek insani bir yaklaşım değil. Tüketicinin doğal hakları var, yiyeceğiz, giyineceğiz, besleneceğiz, barınacağız. Ulaşıma, iletişime ihtiyacımız var. Bunları artık o kadar minimum seviyelerde yaşamaya başladık ki dışarıda bir dünya var ve biz onu unutmaya başladık. Kafeler ağzına kadar dolu deniyor, Bodrum’da insanlar tatil için sıraya giriyor deniyor. Bu bir ölçü değil. Gidin bir bodrum katta yaşayan aileye sorun günde kaç öğün yiyebiliyor. Emekli maaşınızla en son ne zaman et aldınız, bu soruların yanıtı yok. İnsanlar mutsuz. İnsanlar iki ekmek yerine artık bir ekmekle doymaya çalışıyor. Okula giden çocuğuna ayakkabı alamıyor. Bu çok kötü bir tablodur. Artık 200 liralık banknotun hiçbir şeye yetmediği bir dönemdeyiz.”
PARANIN DEĞERİ DÜŞTÜ: VATANDAŞ HER KURUŞUN PEŞİNE DÜŞÜYOR
Yaşanan ekonomik kriz nedeniyle tüketicinin her kuruşun hesabını sormaya başladığını belirten Deniz, şikayetlerin odaklandığı noktaları belirtti:
“O konuda tüketicinin motivasyonu arttı. Çünkü artık para o kadar değerli hale geldi ki, her kuruşun peşine düşüyor. İnsanlar birkaç kuruş için de olsa tüketici hakem heyetlerinin peşini tutuyor. Son yıllarda tüketicinin hak arama mekanizmaları da kolaylaştı. E-devlet üzerinden başvuru yapılabiliyor. Ücretsiz oldu. Tüketici birçok şeye ses çıkaramıyor ama bu konuda kendini iyi hissetmek için parasının peşine düşüyor. Ses çıkarmazsanız yapanın yanına kâr kaldığı bir dönem bu. Tüketiciden sürekli markete, pazara gittim her şeye zam gelmiş şikayetleri geliyor. Eskiden firmalar tüketiciyi daha ön plana alan tüketici dostu politikalar geliştirirdi. Ama şu anda bunu görmüyoruz. Tüketici artık ısrar etmezse indirim kampanyaları görmüyoruz. Özellikle GSM şirketlerinde.”
YASAL TAKİPTEKİ KİŞİ SAYISI 4.3 MİLYONU AŞTI: SİSTEMİK KRİZ VURUYOR
Gelecek döneme ilişkin kaygılarını ve tarladan sofraya olan fiyat uçurumunu detaylandıran Tüketici Birliği Federasyonu Başkanı, borç yüküne ilişkin verileri paylaştı:
“Eylül, ekim ve kasım aylarında çok sıkıntılı durumda olacağız. Enflasyonun çiftçi üzerindeki yükü artıyor. Çiftçi buğdayı 14 liraya satıyor ama siz gidiyorsunuz ekmeği 50 liraya alıyorsunuz. Enerji maliyeti tüketiciyi çok ciddi sıkıştıracak. Eylülde elektrik, akaryakıt ve doğal gaza zamlar bekliyoruz. Okul hazırlıkları da başlıyor, zamlar artacak. Çünkü kredi kartı kullanımı, borç stoku da sürekli artıyor. Yasal takipteki kişi sayısı 4.3 milyonu aştı. Vatandaş çok ciddi bir borç sarmalının içinde. Emekli maaşıyla geçinemiyor. Öğrenci ailesinden aldığı parayla geçinemiyor. Öğrenciler geçinmek için kredi çekiyor. Böyle bir sarmal içindeyiz.”
Ekonomik krizin sanayi ve istihdam boyutuna da değinen Deniz, seçim sürecine ve kararların faturasına dair şunları vurguladı:
“Çok hızlı bir seçim atmosferine doğru da gidiyoruz. Ekonomik sorunlar bir türlü çözülemiyor. Vatandaş çoğu zaman niye X kişisini tutukladın demiyor ama niye ekmek 20 lira oldu diye soruyor. Doğrudan cebini ilgilendiriyor. Tüketici ekonomik hayatında son derece mutsuz. Şimdi bir de seçim sürecine doğru gidiyoruz. Seçime gidilirken uygulanan ekonomi politikasından vazgeçilirse de eyvah demek gerekiyor. Çünkü yine başa dönülecek. O zaman verilen bedel 4-5 yılımız boşa gitmiş olacak. Türkiye’de istikrarlı bir ekonomi politikası izlenmediği için bu noktadayız. Konkordato dosyalarında ciddi patlama var. Şirketler maliyetleri karşılayamaz hale geldiler. Bu da daha fazla işsizlik demektir. Bu kabul edilemez bir durumdur.”
“SERVET VERGİSİ GELMELİ”
Son olarak vatandaşın alım gücünün tükenmesini ve adil olmayan vergi sistemini eleştiren Mehmet Bülent Deniz, çözüm yolunu gösterdi:
“Banka borçları tüketici açısından büyük problem. Cepte para yok. Cepteki para hiçbir zaman tüketicinin zorunlu ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde değil. Kredi kartı kullanımı artık fırınlara pazarlara kadar indi. Bu çaresizlikle ilgili bir şey. Gelir dağılımı uçurumu büyüyor. Vatandaşın adım attığı her yerden vergi alınır hale geldi. Türkiye’nin en zengini ile en fakiri içtiği kahveye aynı vergiyi ödüyor. Vergi insanların servetine göre verilmeli. Türkiye’de bir servet vergisi mutlaka getirilmeli. Başka türlü bu adaletsizlik bitmez. Artık ödediğimiz vergi bize yol su olarak geri dönmüyor. Vergi veriyorsunuz ama karşılığında eğitim sağlık hizmetini düzgün alamıyorsunuz.”
